Thuisbatterij: laden van het net of van de zon?

De standaardlogica van een thuisbatterij is simpel: laden op het zonne-overschot rond het middaguur, ontladen ‘s avonds. Op de meeste dagen is dat genoeg. Maar voeg een dynamisch energiecontract toe en er ontstaat een tweede spel: prijsarbitrage, oftewel goedkope netstroom opslaan en gebruiken in dure uren. De kunst is weten welk spel je op welke dag speelt. Het antwoord zit in twee prognoses: prijzen (de dag ervoor bekend) en opbrengst (voorspeld).

Basisregel: de zon gaat voor

Stroom van je eigen dak is “gratis”: elke opgeslagen zonne-kWh bespaart ‘s avonds de volle leveringsprijs. Als de prognose zegt dat het overschot van morgen de batterij vult, laad dan niet ‘s nachts van het net. Anders begint de batterij vol met goedkope stroom en wordt het middagoverschot voor een prikkie teruggeleverd. Dat is de meest gemaakte beginnersfout bij arbitrage.

Wanneer laden van het net zinvol is

Scenario 1: morgen bewolkt + dure avond. Lage zonneprognose (de batterij vult zichzelf niet) en hoge avondprijzen: laad ‘s nachts in het prijsdal precies zoveel als de avondpiek nodig heeft. Winst = prijsverschil min rendementsverlies (~10–15%).

Scenario 2: negatieve of nulprijzen rond het middaguur. Op zonnige weekenden zakt de groothandelsprijs naar nul of lager, terwijl je eigen opbrengst de lader niet vol benut. Bijladen van het net kost dan centen of levert zelfs centen op.

Scenario 3: een aangekondigde prijspiek. Een koude, windstille avond met extreme day-ahead-prijzen: begin de avond met een volle batterij, uit welke bron die ook komt.

Het avondalgoritme in vijf stappen

1. Bekijk de uurprijzen van morgen (elke middag gepubliceerd).
2. Bekijk de opbrengstprognose van morgen.
3. Verwacht overschot ≥ batterijcapaciteit → doe niets; de zon regelt het.
4. Anders: bereken het tekort en plan het bijladen in de goedkoopste nachtelijke uren.
5. Dek de avondpiek altijd uit de batterij, nooit van het net.

Met de hand kost dit twee minuten per dag en uiteindelijk hoort het vanzelf te lopen: precies deze lus van prijzen, prognose en omvormerbesturing is de kernfunctie van een thuis-EMS.

Wat arbitrageurs niet mogen vergeten

Rendementsverlies kost 10–15% van elke “omgezette” kWh. Arbitrage loont pas bij een duidelijk prijsverschil (vuistregel: 25–30% na verliezen). Cycli kosten levensduur, al maken de enkele duizenden cycli van LiFePO4 dat goedkoper dan vaak gedacht. En controleer je laadvermogen: het nachtelijke dal duurt maar een paar uur, en de geplande hoeveelheid moet erin passen.

Veelgestelde vragen

Mag je een thuisbatterij van het net laden? Technisch kunnen de meeste hybride systemen het; of het aanstaat hangt af van de omvormerinstellingen en soms van je terugleverregeling. Vraag het na bij je installateur of energieleverancier.

Welk prijsverschil maakt arbitrage de moeite waard? Na verliezen: vanaf grofweg 25–30% tussen het laad- en ontlaaduur. Een gemiddelde dag met een dynamisch energiecontract biedt aanzienlijk meer.

Moet ik dit allemaal handmatig doen? Nu grotendeels wel (of halfautomatisch in Home Assistant). Precies deze lus automatiseren is de kern van ons volgende product, Volcast EMS.